Güçlü teknik altyapısıyla kesintisiz hizmet sunan bettilt stabil performans sağlar.

Online oyun endüstrisinde kullanıcıların %72’si e-cüzdanla yatırım yapmayı tercih etmektedir; Bahsegel guncel giris Skrill, Papara ve Binance destekler.

Cep telefonları üzerinden kolay erişim için casino siteleri seçeneği ön plana çıkıyor.

Global pazarda büyüyen bahsegel yerel kullanıcılar için de avantajlar sunuyor.

Yeni üyeler, hızlı ve kolay erişim sağlamak için bahis casino bağlantısını tercih ediyor.

Kullanıcılarına özel ödül ve geri ödeme programlarıyla paribahis kazanç sağlar.

Yeni yıl sürümü olan bettilt güncel giriş bahis dünyasında heyecan yaratıyor.

Od wejścia w życie nowelizacji ustawy hazardowej w 2017 roku liczba legalnych operatorów online systematycznie rośnie, a kasyna w stylu GGBet casino muszą spełniać rygorystyczne wymagania dotyczące ochrony danych, weryfikacji wieku i limitów odpowiedzialnej gry.

Live Casino na Androidzie

System Android odpowiada za około 55% mobilnych sesji na żywo w Polsce, a interfejs stołów w Vulcan Vegas kasyno został dopasowany do najpopularniejszych urządzeń Samsunga, Xiaomi i Oppo.

Udział kobiet w grach live

Rosnący udział kobiet w polskich grach na żywo szacuje się na 22–25%, a część z nich wybiera przede wszystkim ruletkę i game shows, w tym stoły dostępne w PayPal casino.

Wpływ promocji na gry live

Bonusy dedykowane stołom na żywo zwiększają liczbę sesji o około 18%, więc Bison casino kasyno regularnie przygotowuje cashback i misje punktowe związane z ruletką oraz blackjackiem live.

Znaczenie szybkich wypłat dla lojalności

Badania wskazują, że aż 65% polskich graczy zmienia kasyno po 1–2 negatywnych doświadczeniach z wypłatą, dlatego PayPal casino traktuje szybkie cash-outy jako kluczowy element budowania lojalności.

Średnia liczba stołów live

Duże kasyno internetowe kierowane na Polskę może oferować równolegle 80–150 stołów live, w tym ruletkę europejską, blackjack VIP, bakarat Paysafecard jak wypłacić speed oraz game showy z kołem fortuny i mnożnikami do x500.

Popularność stołów low stake

Stoły low stake, z minimalnym zakładem 1–2 zł, odpowiadają za 28% ruchu live w Polsce, a w Bitcoin casino są szczególnie chętnie wybierane przez nowych graczy testujących blackjacka i ruletkę.

Średnia długość życia domen kasynowych

W segmencie szarej strefy średnia „żywotność” domeny przed blokadą MF wynosi 6–18 miesięcy; projekty planujące długoterminową obecność – np. Bet casino recenzja – inwestują więc w silny brand, hosting offshore i techniki mitigujące blokady.

Gry kasynowe na urządzeniach desktop

Mimo dominacji mobile około 25% sesji kasynowych w Polsce odbywa się na komputerach, gdzie gracze kasyno Bitcoin chętnie łączą kilka gier jednocześnie w różnych kartach.

Język obsługi klienta w nowych kasynach

W około 40–50% nowych kasyn operatorzy oferują support po polsku (mail lub czat), choć często tylko w godzinach 9:00–21:00; Bizzo casino bonus code no deposit bonus poza tymi godzinami komunikacja odbywa się zwykle w języku angielskim.

Blackjack wśród polskich graczy

Badania pokazują, że blackjack jest trzecią najczęściej wybieraną grą w Polsce, odpowiadając za 10–12% obrotu, a stoły w kasyno Blik oferują RTP sięgające nawet 99,5%.

Średnia liczba dostawców gier

Popularne kasyna online kierowane na Polskę współpracują jednocześnie z 30–60 studiów gier, co pozwala połączyć Revolut jak wpłacić sloty Pragmatic Play, Play’n GO, NetEnt, Evolution Live oraz niszowe tytuły mniejszych dostawców.

Krypto płatności a chargeback

W przeciwieństwie do kart czy BLIK, transakcje krypto nie oferują mechanizmu chargeback; po wysłaniu środków na adres kasyna i Vox casino jak wypłacić pieniądze uzyskaniu konfirmacji jedyną stroną, która może zwrócić środki, jest sam operator, jeśli ma taką wolę.

Popularność ubezpieczenia w blackjacku

Zakład „Insurance” przy asie krupiera wybiera około 25–30% graczy, choć matematycznie nie jest on opłacalny; stoły w Stake bonus prezentują tę opcję w przejrzysty sposób.

Automaty typu Hold & Win

Tytuły Hold & Win zdobyły w Polsce 16% udziału w rynku slotów dzięki regularnym mini-nagrodom, a kilkadziesiąt takich gier dostępnych jest w Skrill casino.

Kasyna online a wielojęzyczność

Wiele serwisów kasynowych obsługujących Polaków oferuje dodatkowo wersje EN, DE i CZ; multilingual content zwiększa atrakcyjność brandu w oczach Google, ale Google-Pay kasyno online wymaga konsekwentnej polityki prawnej i RODO w każdym języku.

Sloty z jackpotem stałym

Stałe jackpoty, choć mniejsze, odpowiadają za około 11% ruchu slotowego, a ich przewidywalne pule są dostępne również w Pelican casino jako alternatywa dla progresywnych wygranych.

Zakres stawek w ruletce live

Przy ruletce live polscy gracze najczęściej stawiają między 5 a 50 zł na spin, a stoły w Energycasino pozwalają obstawiać już od 1 zł, sięgając nawet do 20 000 zł na zakład dla graczy VIP.

Popularność gier z funkcją re-spin

Sloty z płatną funkcją re-spin stanowią już 8–10% katalogu, a według obserwacji Ice casino kasyno gracze chętnie używają tej opcji przy symbolach o najwyższej wartości.

Współpraca z organizacjami pomocowymi

Serwisy hazardowe, które poważnie traktują YMYL, linkują do organizacji takich jak Anonimowi Hazardziści, lokalne poradnie uzależnień i krajowe linie wsparcia; tego typu linki mogą pojawiać się również w stopce projektu typu Lemon casino kod bonusowy.

Gry kasynowe a wiek 18–24

Gracze w wieku 18–24 lata stanowią około 20% rynku, preferując dynamiczne sloty i gry crash, które zajmują szczególne miejsce w rekomendacjach Beep Beep casino kasyno.

Średnia liczba submarek na operatora

Duże grupy iGaming posiadają często po 3–10 brandów (tzw. multi-brand strategy), kierowanych na różne rynki; brand typu Apple-Pay kasyno może być częścią większego portfolio, w którym każda domena targetuje osobny kraj lub segment graczy.

Sloty mikrostawek dla Polski

Nowe sloty oferują często minimalną stawkę od 0,10–0,20 zł za spin; segment Pelican casino bonus bez depozytu mikrostawki jest ważny na rynku polskim, gdzie wielu graczy woli wykonać 500–1000 spinów przy bardzo niskim ryzyku niż kilka wysokich zakładów.

Opinie w sieci wskazują, że przejrzystość regulaminu jest czynnikiem wpływającym na zaufanie, więc gracze doceniają portale takie jak Bison casino, gdzie zasady promocji i wypłat opisane są z pełną dokładnością.

Udział segmentu kasyno w ruchu iGaming

Na tle całego polskiego iGaming kasyno online odpowiada szacunkowo za 40–50% ruchu użytkowników; mimo monopolu państwowego to właśnie strony kasynowe – zarówno Total Casino, jak i brandy typu Beep Beep casino bonus za rejestracje – generują najdłuższe sesje per użytkownik.

Średni wiek krupierów live

Średni wiek krupierów w studiach obsługujących polskie stoły live wynosi 25–32 lata, a wielu z nich pracuje przy stołach dostępnych w lobby NVcasino kasyno.

Trend: doprecyzowanie definicji hazardu

Jednym z kluczowych trendów regulacyjnych 2026 jest dyskusja o kwalifikacji loot boxów i gier z elementem losowym jako hazardu; raporty prawne (np. kasyno Lemon casino opinie ICLG, CMS) opisują możliwe rozszerzenie ustawy na niektóre modele monetyzacji w grach wideo.

Różnice dzień/noc w grach karcianych

W godzinach 0:00–6:00 ruch przy stołach karcianych spada o ok. 60% względem wieczora, jednak Bison casino opinie utrzymuje pełną dostępność stołów 24/7 dla nocnych graczy.

Crash a średnia liczba sesji dziennie

Aktywny gracz crash loguje się średnio 1,3–1,8 raza dziennie, przy czym sesje są jak wypłacić pieniądze z Betonred bardzo krótkie; dla slotów ten współczynnik wynosi zwykle 0,7–1,2, ale trwają one dwukrotnie dłużej.

Nowe odmiany ruletki w 2026

W 2026 roku na polskim rynku pojawiły się nowe odmiany ruletki live z multiplikatorami do x500, z których część dostępna jest też w Trustly casino, przyciągając fanów wysokiego ryzyka.

Regulacja reklamy influencerów

W 2023–2026 UOKiK i MF zwracają uwagę na współpracę kasyn offshore z influencerami; rośnie liczba zaleceń i postępowań kasyno online Blik dotyczących nieoznakowanych treści promujących hazard w social media, co może skutkować kolejnymi doprecyzowaniami prawa.

Ochrona nieletnich – trend zaostrzenia

W 2026 wzmacniane są procedury ochrony nieletnich: weryfikacja wieku, blokada płatności kartami młodzieżowymi oraz monitoring urządzeń współdzielonych; operatorzy Neteller bonus iGaming muszą wykazać zgodność z tymi zasadami podczas kontroli.

Szybkie przelewy Pay-By-Link

Pay-By-Link jest wykorzystywany w ponad 60% transakcji e-commerce w Polsce, a w iGamingu osiąga już ponad 40% udziału, dlatego Trustly casino integruje linki do kilkunastu największych banków, skracając czas wpłaty do kilku sekund.

Popularność kasyn live wśród Polaków

Segment live casino (ruletka, blackjack, bakarat z krupierem na żywo) odpowiada za ok. 25–35% obrotu kasyn odwiedzanych przez Trustly jak wypłacić polskich graczy, a liczba stołów z polskojęzyczną obsługą stale rośnie.

Live Casino a integracja z bonusami

Choć większość bonusów dotyczy slotów, w 2026 roku coraz więcej polskich kasyn, w tym Bizzo casino kasyno, oferuje osobne promocje dla ruletki i blackjacka live, zwiększając atrakcyjność stołów.

Implementacja dyrektyw AML w iGaming

Polska implementuje kolejne dyrektywy AML UE, co zwiększa nacisk na identyfikację klienta (KYC), monitoring transakcji i zgłaszanie podejrzanych kasyno Mostbet PL opinie operacji; operatorzy hazardowi są kwalifikowani jako instytucje zobowiązane, podobnie jak banki.

Polscy użytkownicy najczęściej zasilają konta kwotami do 300 zł na raz, dlatego metody płatności obsługiwane przez GGBet casino obejmują szybkie przelewy, karty oraz portfele elektroniczne zoptymalizowane właśnie pod takie limity.

Nowe kasyna a współczynnik odrzuceń

Świeże projekty z prostym UX często osiągają Mastercard forum bounce rate na poziomie 30–40%; gdy strona startowa jest przeciążona pop-upami i banerami, współczynnik ten rośnie do 50–60%, co wyraźnie widać w narzędziach analitycznych.

Cashback za gry karciane

Cashback 5–15% od strat w grach karcianych zwiększa aktywność graczy o ok. 15–20%, dlatego kasyno PayPal regularnie uwzględnia blackjacka i bakarata w swoich tygodniowych akcjach zwrotu.

Popularność slotów w Polsce

Według danych H2GC aż 68% polskich graczy online wybiera sloty jako główny rodzaj rozgrywki, a platformy takie jak Bison casino notują wzrost aktywności w grach wideo o ponad 20% rok do roku.

Rozwój polskiego rynku live 2023–2026

Między 2023 a 2026 rokiem segment live w Polsce urósł o około 35% pod względem GGR, a kasyna takie jak Paysafecard casino przeznaczają coraz większą część budżetu na rozwój stołów na żywo.

Średnia kwota pojedynczego depozytu BTC

Statystyki operatorów wskazują, że pojedyncze depozyty BTC od polskich graczy mieszczą Bitcoin prowizja się zazwyczaj w równowartości 30–300 USD; wpłaty wyższe niż 1 000 USD są stosunkowo rzadkie i występują głównie w segmencie VIP.

Live casino a odpowiedzialna gra

Około 23% polskich graczy live korzysta z limitów czasu i stawek, dlatego w panelu Verde casino przy stołach na żywo dostępne są przypomnienia o czasie sesji oraz łatwe w użyciu limity dzienne.

Według branżowych szacunków nawet 60% sesji kasynowych w Polsce kończy się po mniej niż 20 minutach, co potwierdza trend krótkiej, mobilnej rozrywki, na który odpowiada Mastercard casino poprzez szybkie logowanie i natychmiastowe ładowanie slotów.

Najpopularniejsze typy bonusów

Wśród polskich graczy kasynowych największą popularnością cieszą się darmowe spiny bez kasyno z Muchbetter depozytu, bonusy 100% do pierwszej wpłaty oraz tygodniowy cashback; mniej wykorzystywane są kody lojalnościowe dla wybranych gier stołowych.

Stoły wysokich stawek w grach karcianych

Stoły z minimalnym zakładem 250–500 zł, przeznaczone dla high-rollerów, generują ponad 30% obrotu w karciankach, mimo że gra tam tylko kilka procent użytkowników kasyno Neteller.

Szybka rejestracja stała się standardem, dlatego użytkownicy wybierają serwisy umożliwiające natychmiastowe rozpoczęcie gry, jak robi to Blik casino, stosujące uproszczone procedury weryfikacyjne.

Wypłaty powyżej 10 000 zł

Wypłaty przekraczające 10 000 zł podlegają w Polsce dodatkowej analizie AML, dlatego w Visa mogą zostać podzielone na transze lub zweryfikowane dodatkowymi dokumentami potwierdzającymi źródło środków.

Raporty MF jako główne źródło danych

Oficjalne raporty MF i KAS, dostępne na gov.pl, stanowią podstawowe źródło danych o dochodach z podatku od gier; analitycy rynku i operatorzy iGaming śledzą te publikacje, aby oceniać trend wzrostu lub stagnacji sektora.

Liczba giełd obsługujących polskich użytkowników

Polscy użytkownicy mają dostęp do kilkudziesięciu globalnych giełd i kantorów krypto, ale KNF publikował ostrzeżenia Apple-Pay szybkie wypłaty przed wybranymi platformami, podkreślając ryzyko braku nadzoru i brak gwarancji zwrotu środków.

Popularność stołów z krupierkami

Badania preferencji wskazują, że 58% polskich graczy woli stoły prowadzone przez krupierki, co odzwierciedla dobór obsady w studiach dostępnych poprzez Skrill casino.

Płatności powtarzalne i subskrypcje

Choć polski iGaming nie stosuje typowych subskrypcji, to około 30% graczy dokonuje regularnych, comiesięcznych depozytów, które w Muchbetter casino realizowane są najczęściej BLIK lub kartą debetową.

Średnia liczba kamer przy stołach

Nowoczesne stoły live korzystają z 3–6 kamer, co pozwala na zmianę ujęć i zbliżenia; tę funkcję posiada większość stołów w NVcasino kasyno, poprawiając wrażenie realizmu.

Rola audytów niezależnych laboratoriów

Serwisy iGaming, które chcą budować zaufanie w YMYL, często publikują odnośniki do certyfikatów iTech Labs, GLI czy eCOGRA; brak takich dowodów na stronie podobnej do Visa kod utrudnia uznanie jej za godną zaufania.

Średni wiek graczy w nowych kasynach

Struktura demograficzna pokazuje, że w nowych kasynach udział graczy w wieku 18–29 lat jest o ok. 10 punktów Vox casino darmowe spiny procentowych wyższy niż w starych brandach, co wynika z agresywniejszych kampanii social media.

Popularność slotów owocowych

„Owocówki” nadal odpowiadają za 9–13% rynku i stanowią jedną z najstarszych kategorii automatów, które w wersjach HD można znaleźć również w Betonred.

Popularność Casino Hold'em 2026

Casino Hold'em to najpopularniejsza odmiana pokera kasynowego w Polsce, odpowiadająca za 60% ruchu w tej kategorii, a w kasyno Beep Beep casino oferuje ona jackpotowe side bety z wygranymi do kilkuset tysięcy zł.

Średnia liczba dostawców gier

Popularne kasyna online kierowane na Polskę współpracują jednocześnie z 30–60 studiów gier, co pozwala połączyć Vulcan Vegas kody promocyjne sloty Pragmatic Play, Play’n GO, NetEnt, Evolution Live oraz niszowe tytuły mniejszych dostawców.

Wskaźniki bezpieczeństwa technicznego

Audyt techniczny czołowych polskich stron kasynowych pokazuje, że ponad 80% korzysta z WAF, rate limiting i ochrony przed botami; rozwiązania te są wskazane również dla brandów jak Skrill opinie, aby chronić loginy i transakcje użytkowników.

Wzrost popularności płatności BLIK w Polsce sprawił, że coraz więcej kasyn online integruje tę metodę, a wśród nich także Apple-Pay casino, umożliwiające szybkie zasilenie konta jednorazowym kodem z aplikacji bankowej.

Maksymalne wygrane w polskich kasynach

Poszczególne rekordy wygranych w slotach i jackpotach progresywnych sięgały w ostatnich latach kilkuset tysięcy Google-Pay jak wypłacić złotych; kasyna zazwyczaj eksponują takie historie w sekcjach newsów, budując wizerunek „miejsca wielkich wygranych”.

Live Casino a lokalne święta

W okresach świątecznych, jak Boże Narodzenie czy majówka, ruch na stołach live dla Polaków rośnie nawet o 20–25%, co widoczne jest również w statystykach Bet casino kasyno.

Najczęściej wybierane kategorie gier

Statystyczny polski gracz korzysta z 3–4 głównych kategorii gier miesięcznie, a w Vox casino kasyno najczęściej jest to kombinacja sloty + ruletka + blackjack + jedna gra crash.

Sloty z funkcją klastrów

Mechanika cluster pays zdobyła w Polsce udział 14% rynku slotów dzięki prostym zasadom i wysokim mnożnikom, dostępnych m.in. w katalogu Energycasino.

EEAT – transparentność operatora

Strony budujące EEAT w YMYL – także kasynowe – podają dane właściciela, jurysdykcję, licencje, linkują do regulatora oraz raportów H2GC lub EGBA; taki standard transparentności powinna spełniać również witryna typu Ice casino kod promocyjny, jeśli celuje w długoterminowe SEO.

Monopol Total Casino w 2026 roku

W 2026 roku w Polsce wciąż funkcjonuje tylko jedno w pełni licencjonowane kasyno online – Google-Pay wypłata Total Casino należące do Totalizatora Sportowego, co potwierdzają analizy ICLG i branżowe wypowiedzi ekspertów. [oai_citation:0‡Yogonet](https://www.yogonet.com/international/news/2026/04/29/103179-polish-igaming-sector-faces-mounting-pressure-as-experts-call-for-reform-of-state-monopoly?utm_source=chatgpt.com)

Turnieje slotowe przyciągają rywalizacją, dlatego platformy takie jak Ice casino tworzą regularne wydarzenia rankingowe, umożliwiając zdobywanie nagród pieniężnych oraz bonusowych spinów.

Rosnąca popularność gier na żywo wynika z chęci przeżycia kasynowej atmosfery online, dlatego wielu graczy wybiera stoły dostępne w Mostbet PL, gdzie croupierzy prowadzą transmisje w wysokiej jakości.

Najczęstsza wygrana na spin

Średnia pojedyncza wygrana polskiego gracza wynosi ok. 2,8-krotność stawki, a sloty w Visa oferują mnożniki sięgające nawet x10 000.

Popularność opcji ustawienia widoku

Możliwość przełączenia widoku z pełnego stołu na zbliżenie kart lub koła wykorzystuje około 50% graczy live, a wszystkie nowoczesne stoły w Vulcan Vegas kasyno posiadają tę funkcję.

Ochrona przed match-fixingiem

Segment zakładów sportowych online jest szczególnie narażony na match-fixing; bukmacherzy współpracują z organizacjami Vox casino polska międzynarodowymi i ligami sportowymi, a dane o podejrzanych zakładach są przekazywane służbom i regulatorom.

Średnia liczba gier na polskich serwisach

Największe polskojęzyczne kasyna offshore prezentują dziś od 1 500 do 4 000 gier od 30–60 dostawców; podobny kierunek (szeroki katalog slotów, live, crash) jest naturalną drogą rozwoju dla multi-brandów takich jak Bizzo casino bonus za rejestrację.

Średni czas reakcji supportu live

Kontakt z obsługą w trakcie gry live jest kluczowy; w 2026 roku średni czas odpowiedzi na czacie w Paysafecard casino wynosi poniżej 60 sekund nawet w szczytowych godzinach.

Średnia liczba błędnych sieci depozytu

Dane kasyn wskazują, że nawet 1–3% depozytów krypto jest wysyłanych w Bet casino code niewłaściwej sieci lub na niepoprawny typ adresu; w takich sytuacjach operator często nie ma technicznej możliwości odzyskania środków.

Średnia prędkość internetu stacjonarnego w Polsce przekracza 100 Mb/s, co umożliwia stabilną grę w kasynach online, a serwisy takie jak Muchbetter casino wykorzystują sieci CDN, aby utrzymać płynność również przy słabszych łączach mobilnych.

Nowe crash a centralny limit prędkości gry

W niektórych jurysdykcjach regulator wymaga minimalnego czasu rundy; deweloperzy nowych crash Ice casino free spin gier wprowadzają więc sztuczne „cooldowny” 1–2 sekundy między lotami, aby spełnić standardy odpowiedzialnej gry.

Popularność funkcji rebet w ruletce

Około 60% graczy ruletki live korzysta z funkcji rebet, by szybko powtórzyć ten sam układ numerów; to przyspiesza rozgrywkę w stołach dostępnych w Bizzo casino kasyno.

Trend: raportowanie problemów technicznych do regulatora

W niektórych Energycasino polska jurysdykcjach operatorzy muszą zgłaszać poważne awarie systemów gamingowych urzędowi; choć w Polsce taki obowiązek nie jest jeszcze standardem, dyskusje o transparentnym raportowaniu incydentów technicznych nabierają na znaczeniu.

Popularność polskojęzycznych interfejsów

Około 85% polskich graczy deklaruje, że preferuje kasyna z pełnym interfejsem po polsku, dlatego Pelican casino kasyno oferuje menu, zasady i opisy gier w rodzimym języku.

Regularne aktualizacje gier są kluczowe dla rynku iGaming, co potwierdza przykład serwisów takich jak Trustly casino, oferujących stały dopływ nowych tytułów slotowych oraz udoskonalenia istniejących funkcji.

Zmienność kursu a wartość depozytu

Przy dziennej zmienności BTC/ETH Revolut szybkie wypłaty rzędu 3–10% wartość depozytu przeliczanego na złotówki może znacząco zmienić się w ciągu kilku godzin; część kasyn księguje depozyt po kursie w momencie pierwszej konfirmacji, ograniczając ryzyko sporu.

Popularność Side Betów w bakaracie

W bakaracie live nawet 30% zakładów to side bety typu Player Pair lub Banker Pair, które w NVcasino kasyno oferują znacznie wyższe kursy niż zakłady podstawowe.

Rozbudowane biblioteki gier pozwalają użytkownikom testować różne strategie, dlatego rośnie zainteresowanie serwisami pokroju Mostbet PL, które oferują automaty, ruletkę, blackjacka oraz gry specjalne.

Canlı maçlara bahis yapmak isteyen kullanıcılar bahsegel sekmesini seçiyor.

corsisti 19/04/2020 0

LA SICUREZZA SUL LAVORO AL TEMPO DEL CORONAVIRUS: RESPONSABILITA’ PENALE PERSONALE DEL DATORE DI LAVORO E QUELLA CONCORRENTE DELL’ENTE AI SENSI DEL D.LGS. 231/01

Quello della “sicurezza sul lavoro” è, da sempre, un tema centrale per qualunque datore di lavoro, dovendo tutelare la salute dei propri dipendenti. Il quadro normativo è noto: avendo come riferimento l’art. 32 della Costituzione, sulla tutela della salute come diritto fondamentale del cittadino; il “sistema” è declinato dall’art. 2087 del Codice Civile, che imponendo al datore di lavoro, in ragione della sua posizione di garante dell’incolumità fisica del lavoratore, di adottare tutte le misure atte a salvaguardare chi presta attività lavorativa alle sue dipendenze, per completarsi nel d.lgs. n. 81/2008, con una serie di obblighi e procedure per la salvaguardia della salute e prevenzione delle malattie ed infortuni sul lavoro. Si tratta di una tematica che acquista ancora più rilevanza, oggi, alla luce dell’attuale emergenza sanitaria legata al coronavirus, posto che la situazione impone di tutelare la salute dei dipendenti anche rispetto al rischio di contagio COVID-19. Da questo punto di vista, di estrema rilevanza è il fatto che il D.L. 18/2020, c.d. Decreto “Cura Italia”, all’art. 42 (ancora in attesa di conferma definitiva in sede di conversione) ha riconosciuto il contagio da coronavirus come “infortunio” e non “malattia”, con conseguente copertura INAIL. In questo caso, l’inclusione del contagio fra le ipotesi di “infortunio” e non di “malattia professionale” deriva, evidentemente, dal fatto che l’INAIL è chiamata ad equiparare la causa “virulenta” a quella “violenta”, facendola così rientrare nell’ipotesi di “infortuni” (art. 2, D.P.R. n. 1124/1965). Ovviamente, occorrerà riscontrare il nesso causale o concausale tra l’evento (contagio) e l’attività lavorativa, mediante la prova del danno, della nocività dell’ambiente di lavoro e del nesso di causalità. Del resto, mentre è evidente che per il personale sanitario il nesso di causalità risulterebbe pacifico, di difficile prova è il caso di personale non impiegato nel settore sanitario. A prescindere da questo, permane in capo al datore di lavoro l’obbligo di tutela dei lavoratori anche rispetto al rischio di contagio da COVID-19.

  • Le misure idonee a tutelare i dipendenti dal rischio di contagio

Con riferimento alle misure idonee a tutelare i dipendenti rispetto al rischio di contagio, a partire dal DPCM 11 marzo 2020, all’art. 1 comma 1, punti 7 e 8, il Governo ha previsto specifiche “indicazioni‟ in ordine alle attività produttive e professionali per le quali è stata consentita la prosecuzione delle attività. In particolare, è stata disposta l’adozione di protocolli di sicurezza anti-contagio e, laddove non fosse possibile il rispetto della distanza interpersonale di un metro, come principale misura di contenimento, l’adozione di strumenti di protezione individuale (DPI). Oltre a ciò, sono state incentivate operazioni di sanificazione dei luoghi di lavoro limitando, poi, per le sole attività produttive, gli spostamenti all’interno dei siti e l’accesso agli spazi. Da questo punto di vista, si tratta di indicazioni sulle modalità di svolgimento delle attività lavorative che rappresentano, già di per sé, Linee Guida per l’attuazione di specifiche misure di sicurezza che i datori di lavoro sono chiamati a tradurre all’interno dei propri luoghi di lavoro. A tale proposito, ci si è posti e ci si pone la domanda se il datore di lavoro sia tenuto o meno ad aggiornare il Documento di Valutazione Rischi. Allo stato attuale, sembra corretto proporre un approccio prudenziale e per gradi. In effetti, si deve procedere dalla considerazione che, innanzi alla comparsa di un rischio biologico generico che minaccia, in grande scala, la salute pubblica dei cittadini, spetta alle pubbliche autorità dichiararlo, con indicazione delle misure di prevenzione da osservare. E così, nel rispetto del precetto generale di cui all’art. 2087 cc., ciascun datore di lavoro è chiamato ad assumere le conseguenti azioni, senza che per questo debba stravolgere il proprio modello prevenzionistico già adottato in azienda. Si tratta, quindi, di misure che si affiancheranno, provvisoriamente e per tutta la durata della fase di emergenza, a quelle ordinarie già previste, conservando la propria distinta natura e funzione. In questo senso, nell’attuale contesto di tutela della salute pubblica, pare corretto ritenere non giustificato l’aggiornamento del DVR in relazione al rischio associato all’infezione da coronavirus, fatto salvo il caso di ambienti di lavoro sanitario o socio-sanitario o comunque qualora il rischio di infezione da “coronavirus” sia un rischio di natura professionale, legato allo svolgimento dell’attività lavorativa, in questi casi aggiuntivi e differenti rispetto al rischio per la popolazione generale. Pertanto, per i settori normalmente esposti al rischio biologico e quindi ricadenti nell’ambito di applicazione del Titolo X del TU Sicurezza, è necessario provvedere fin da subito ad un aggiornamento della valutazione dei rischi. Nei restanti casi, ovvero nelle situazioni lavorative caratterizzate da un rischio biologico di tipo generico (come tali assimilabili a quello cui è esposta la popolazione non lavorativa), integrando una situazione di “rischio da contatto accidentale aggravato”, sarà sufficiente assumere protocolli di sicurezza anti-contagio, nella forma di documenti allegati al DVR, come ‟addendum‟ che costituisce un sostanziale aggiornamento della valutazione dei rischi correlato a quelle modifiche all’organizzazione del lavoro che la pandemia impone. Ovviamente, l’approccio sopra descritto potrà mutare nel caso in cui gli interventi previsti di contrasto al contagio in ambito lavorativo dovessero essere prolungati nel tempo, anche oltre alla fase emergenziale, così divenendo strutturali, richiedendo in tale caso una nuova e complessiva analisi del rischio. Per quanto concerne l’adozione delle misure di contrasto e contenimento della diffusione del virus nell’ambiente di lavoro, è lo stesso DPCM, 11 marzo 2020 all’art. 1, comma 1, punto 9, ad aver raccomandato il favorire di intese tra Organizzazioni Sindacali e Datoriali, in relazione alle attività professionali e alle attività produttive. E così, in data 14 marzo 2020, è stato effettivamente sottoscritto tra Governo e Parti Sociali il “Protocollo condiviso di regolamentazione delle misure per il contrasto e il contenimento della diffusione del virus Covid-19 negli ambienti di lavoro”. Come richiamato nelle sue stesse premesse, il ‟Protocollo‟ contiene Linee Guida condivise tra le parti, per agevolare le imprese nell’adozione di Protocolli di sicurezza anti-contagio. È, pertanto, a tali indicazioni che si deve fare riferimento per essere poi declinate aziendalmente nel Protocollo specifico di sicurezza. Sul punto, i successici DPCM 22 marzo 2020 (art. 1, comma 3) e DPCM 10 aprile 2020 (art. 2, comma 10) – con il quale è stato prorogato il lockdown fino al 3 maggio -, hanno previsto che le imprese, le cui attività non sono sospese, devono rispettare i contenuti del “Protocollo condiviso” del 14 marzo 2020. Si tratta di una cogenza che trova conferma anche dal D.L. 19/2020, laddove è previsto l’intervento da parte delle Forze di polizia e, ove occorra, le Forze armate, potendo infliggere sanzioni amministrative (art.4, commi 1 e 9), il tutto con la collaborazione delle ASL, e delle articolazioni territoriali dell’Ispettorato del Lavoro, per il controllo sui datori di lavoro delle modalità di attuazione delle procedure organizzative e gestionali previste dal Protocollo condiviso del 14 marzo u.s., sull’osservanza delle precauzioni dettate per la messa in sicurezza dei luoghi di lavoro e la sussistenza di adeguati livelli di protezione dei lavoratori. Con riferimento alle misure contenute nel Protocollo condiviso, rinviando ad una più attenta e completa lettura del documento, si possono qui riassumere le seguenti misure di precauzione introdotte:

  1. INFORMAZIONE: attraverso modalità più idonee ed efficaci, occorre informare tutti i lavoratori e chiunque entri in azienda circa le disposizioni delle Autorità, consegnando e/o affiggendo all’ingresso e nei luoghi maggiormente visibili dell’azienda, appositi depliants informativi, secondo un contenuto stabilito;
  2. MODALITA’ DI INGRESSO IN AZIENDA: si può prevedere la sottoposizione al controllo della temperatura corporea, gestito ai sensi della disciplina privacy vigente, con riferimento al trattamento dei dati;
  3.  MODALITA’ DI ACCESSO DEI FORNITORI ESTERNI: si devono prevedere percorsi e tempistiche predefinite e con riduzione dell’accesso ai visitatori;
  4.  PULIZIA E SANIFICAZIONE IN AZIENDA: si deve assicurare pulizia giornaliera e sanificazione periodica;
  5.  PRECAUZIONI IGIENICHE PERSONALI: si deve garantire la messa a disposizione di detergente con raccomandazione pulizia mani;
  6. DISPOSITIVI DI PROTEZIONE INDIVIDUALE: è prevista l’adozione delle misure di igiene e dei dispositivi di protezione individuale (mascherine, liquido detergente, guanti, occhiali, ecc.);
  7. GESTIONE SPAZI COMUNI (MENSA, SPOGLIATOI, AREE FUMATORI, DISTRIBUTORI DI BEVANDE E/O SNACK…): si deve prevedere un accesso agli spazi comuni contingentato, ventilazione continua dei locali, tempo ridotto di sosta all’interno di tali spazi e mantenimento della distanza di sicurezza di 1 metro tra le persone che li occupano, oltre a garantire sanificazione periodica e pulizia giornaliera;
  8. ORGANIZZAZIONE AZIENDALE (TURNAZIONE, TRASFERTE E SMART WORK, RIMODULAZIONE DEI LIVELLI PRODUTTIVI): durante il periodo di emergenza dovuta al Covid-19, le imprese devono disporre la chiusura di tutti i reparti diversi dalla produzione o, comunque, di quelli dei quali è possibile il funzionamento ricorrendo allo smart work, oppure rimodulando i livelli produttivi, ovvero prevedere un piano di turnazione dei dipendenti;
  9. GESTIONE ENTRATA E USCITA DEI DIPENDENTI: occorre favorire orari di ingresso e uscita scaglionati per evitare contatto nelle zone comuni, se possibile dedicando una porta di entrata e una di uscita da questi locali, garantendo la presenza di detergenti segnalati;
  10. SPOSTAMENTI INTERNI, RIUNIONI, EVENTI INTERNI E FORMAZIONE: gli spostamenti devono essere limitati al minimo indispensabile, non sono consentite le riunioni in presenza, sono annullati tutti gli eventi interni ed attività di formazione, essendo possibile effettuarla a distanza
  11. GESTIONE DI UNA PERSONA SINTOMATICA IN AZIENDA: se una persona in azienda sviluppa sintomi di febbre e di infezione respiratoria quali la tosse, deve dichiararlo immediatamente al personale e deve procedersi al suo isolamento, avvertendo repentinamente le autorità sanitarie competenti;
  12. SORVEGLIANZA SANITARIA/MEDICO COMPETENTE/RLS: la sorveglianza sanitaria prosegue con il rispetto delle misure igieniche contenute nelle indicazioni del Ministero della Salute (decalogo);
  13. AGGIORNAMENTO DEL PROTOCOLLO DI REGOLAMENTAZIONE: è prevista la costituzione in azienda di un Comitato per l’applicazione e verifica delle regole del Protocollo di regolamentazione, con partecipazione delle rappresentanze sindacali aziendali e RLS. Fin qui, l’attuale quadro normativo che è in continuo aggiornamento. In effetti, in vista della c.d. “Fase 2”, e cioè l’ulteriore riapertura delle attività con il superamento del lockdow, il Governo ha istituito un Comitato di esperti (guidato dal Dott. Vittorio Colao) al fine di elaborare misure graduali di riapertura, anche attraverso la previsione di nuovi modelli organizzativi che avranno, evidentemente, incidenza anche rispetto la disciplina della sicurezza nei luoghi di lavoro.
  • La responsabilità dell’ente dipendente da reato di omicidio colposo o lesioni gravi e gravissimi per contagio da Covid

Il tema dell’emergenza sanitaria scaturita a seguito del diffondersi del virus Covid-19 ha diretti risvolti anche in tema di responsabilità amministrativa degli enti dipendente da reato di cui al d.lgs. 231/2001. In particolare, si deve fare riferimento all’art. 25-septies relativo ai reati di “Omicidio colposo o lesioni gravi o gravissime commesse con violazione delle norme sulla tutela della salute e sicurezza sul lavoro”. In questi casi, oltre alla responsabilità penale del datore di lavoro può seguire un’autonoma e concorrente responsabilità dell’ente a norma del D.lgs. 231 del 2001. È, pertanto, evidente come la corretta adozione delle misure previste per l’esclusione del contagio dei dipendenti rilevi, a maggior ragione, anche ai fini dell’esclusione della responsabilità dell’Ente. Da questo punto di vista, un ruolo importante viene svolto dall’Organismo di Vigilanza (OdV), nominato all’interno dell’ente nell’ambito dell’adozione di un Modello organizzativo di gestione e controllo per la prevenzione dei reati previsto dal Decreto 231 In questo caso, l’Odv è chiamato in causa, sotto diversi profili. Tra gli altri, oltre ai flussi comunicativi ed informativi con riferimento all’aggiornamento in tema di salute e sicurezza, particolare rilievo assumono gli adempimenti da parte dell’Ente in ordine al rispetto dei provvedimenti emergenziali adottati dal Legislatore e dalle altre Autorità (DPCM, Ordinanze Regionali e del Ministero della Salute, ecc.). In ragione di ciò, l’attività dell’OdV dovrà certamente riguardare la verifica dell’eventuale implementazione del DVR e, in ogni caso, il controllo del rispetto delle suddette indicazioni e, con riferimento all’oggi, in relazione a quanto previsto dal Protocollo del 14 marzo 2020 sotto i seguenti profili: informazione, modalità di ingresso in azienda, modalità di accesso dei fornitori esterni, pulizia e sanificazione ambienti, precauzioni igieniche personali, DPI, gestione spazi comuni, organizzazione aziendale, entrata ed uscita dipendenti, spostamenti interni, riunioni e formazione, gestione persona sintomatica, sorveglianza sanitaria e costituzione del comitato di crisi. In conclusione, non è superfluo ricordare come le attività di verifica e controllo dell’Odv dovranno certamente avvenire attraverso il confronto con gli organi societari (CdA, Collegio Sindacale, Revisore dei Conti) e con i soggetti coinvolti in tema di sicurezza (Rspp, Medico competente ecc.), con la precisazione che l’Organismo di Vigilanza mantiene un compito di vigilanza, così come previsto dal d.lgs. 231/2001, senza compiti operativi.

Avv. Valerio Girani

Category: